Ürdün Hükümeti ve Mescid-i Aksa
Ürdün Hükümeti ve Mescid-i Aksâ
Günümüzde Mescid-i Aksâ, İslam ümmeti nezdinde sadece bir ibadet mekânı değil; aynı zamanda ümmetin birlik, izzet ve mukaddesata bağlılık sembolüdür. Bu yönüyle, Mescid-i Aksâ’ya hizmet eden her devlet ve idare, bu görevi dini bir vekâlet ve emanet olarak üstlenir. Ürdün Hükümeti’nin Mescid-i Aksâ ile ilişkisi de bu bağlamda, Osmanlı sonrası dönemin önemli bir devamlılığı olarak değerlendirilmelidir.
Osmanlı Sonrası ve Ürdün’ün Rolünün Başlangıcı
Osmanlı Devleti’nin 1917’de Kudüs’ten çekilmesiyle başlayan İngiliz işgali, Mescid-i Aksâ’nın İslami idaresinde kesintilere yol açtı. Ancak Filistin halkı ve İslam âlemi, mabedin yönetimini gayrimüslim idareye bırakmamaya gayret etti. İngiliz işgali sonrası dönemde, Kudüs İslami Vakıfları’nın himayesi, doğrudan bölgedeki Müslüman temsilciler eliyle yürütülse de siyasi istikrarsızlık, bu kurumların yeterli koruma sağlamasını zorlaştırdı.
1948 ‘de Kudüs’ün batı tarafını İsrail işgaline uğrarken, Kudüs’ün doğu tarafını ve Mescid-i Aksâ bölgesi Ürdün’ün kontrolüne geçti. 1950’de Ürdün’ün Batı Şeria ile birlikte Kudüs’ü ilhak etmesiyle, Mescid-i Aksâ’nın idaresi resmî olarak Ürdün Haşimi Krallığı’na bağlandı. Bu noktadan itibaren Ürdün, Mescid-i Aksâ’nın hâdimü’l-harem (mukaddes mekânların hizmetkârı) sıfatıyla hareket etmeye başladı.
Ürdün, bu sorumluluğu ile hareket ederek, 1950’lerden itibaren Mescid-i Aksâ’da geniş çaplı bakım, onarım ve restorasyon çalışmaları yürütmüştür. Kubbetü’s-Sahra’nın altın kaplamalarının yenilenmesi, selvi ve zeytin ağaçlarının bakımı, avluların düzenlenmesi ve iç mekân onarımları bu çalışmalar arasındadır.
1967 Sonrası Ürdün’ün Himayesinin Devamı
1967 Altı Gün Savaşı’nda İsrail, Kudüs’ü doğusunu işgal etti ve Mescid-i Aksâ bölgesini askerî kontrol altına aldı. Buna rağmen, İsrail yönetimi, İslam dünyasının tepkisi ve uluslararası baskılar nedeniyle, Mescid-i Aksâ’nın vakıf yönetimini Ürdün İslami Vakıflar İdaresi’ne bırakmak zorunda kaldı. Böylece, fiili işgale rağmen, Mescid-i Aksa idaresi ve günlük işleyişi Ürdün’ün uhdesinde kaldı.
Ürdün’ün Günümüzdeki Hizmetleri
Günümüzde Ürdün Hükümeti, Mescid-i Aksâ’da şu başlıca hizmetleri yürütmektedir:
Kubbetü’s-Sahra ve Mescid-i Aksâ Camii’nin restorasyon ve bakım çalışmaları.
İmam, hatip, müezzin ve diğer din görevlilerinin atanması ve maaşlarının karşılanması.
Medreseler, kütüphaneler ve dini eğitim faaliyetlerinin desteklenmesi.
Mescid-i Aksâ’yı hedef alan saldırı ve ihlallere karşı uluslararası platformlarda diplomatik